Chronimy Dzieci 1
SCENARIUSZ ZAJĘĆ DLA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM Z ZAKRESU PROFILAKTYKI PRZEMOCY I WYKORZYSTYWANIA SEKSUALNEGO

Zajęcia edukacyjne dla dzieci to propozycja z zakresu profilaktyki uniwersalnej. Re¬alizacja tych zajęć może się przyczynić do wczesnego rozpoznania przez same dzieci trudnych, zagrażających sytuacji i reagowania na nie. Zajęcia profilaktyczne nie dają gwarancji ochrony dziecka przed krzywdzeniem, stają się jednak okazją do wyposa¬żenia dzieci w wiedzę i umiejętności rozpoznawania zagrożenia oraz skutecznego re¬agowania. Ważne jest, by dzieci zwracały się do dorosłych o pomoc i umiały mówić o trudnej dla nich sytuacji na jak najwcześniejszym etapie.
Niniejszy scenariusz nie jest propozycją z zakresu edukacji seksualnej małych dzieci. Prezentowane ćwiczenia opierają się na podstawowych metodach pracy z dziećmi w zakresie profilaktyki wykorzystywania seksualnego. Tematy poszczególnych bloków tematycznych dotyczą edukacji na tematy nietykalności miejsc intymnych, prawa do decydowania o własnej cielesności, mówienia „nie”, ujawniania niepokojących sekre¬tów oraz szukania pomocy.
Propozycje zawarte w scenariuszu ćwiczeń opierają się na podstawowych metodach pracy z dziećmi w zakresie profilaktyki przemocy i wykorzystywania seksualnego. Kan¬wą tematów poruszanych w scenariuszu jest akronim GADKI*, którego poszczególne litery wyznaczają zasady, przydatne w edukacji dziecka na tematy związane z ochroną dzieci przed przemocą i wykorzystywaniem:
G – gdy mówisz „nie”, to znaczy „nie”,
A – alarmuj, gdy potrzebujesz pomocy,
D – dobrze zrobisz, mówiąc o tajemnicach, które cię niepokoją,
K – koniecznie pamiętaj, że twoje ciało należy do ciebie,
I – intymne części ciała są intymne/ściśle prywatne.
Bloki zajęć odnoszące się do powyższych zasad zostały uzupełnione o temat wpro¬wadzający – emocje. Część ta jest ważna ze względu na użyteczność rozpoznawania i nazywania emocji przez dziecko w procesie identyfikowania sytuacji potencjalnie mu zagrażających.
Podczas opracowywania scenariuszy poszczególnych zajęć użyte zostały profilaktyczne strategie edukacyjne. Wiele elementów proponowanych zajęć stworzono, opierając je na modelowaniu pożądanych zachowań u dzieci. W opinii autorek scenariusza w tej grupie wiekowej jest to najskuteczniejsza technika osiągnięcia założonych celów.

*Akronim GADKI powstał na potrzeby kampanii Fundacji Dzieci Niczyje nt. ochrony dzieci przed wykorzystywaniem seksualnym
 „1 na 5”, która opiera się na idei prostych, codziennych rozmów (według wskazanych tematów) zwiększających świadomość
 i umiejętności dzieci i w ten sposób chroniących je przed zagrożeniami. Więcej informacji na www.gadki.fdn.pl.


Charakterystyka zajęć
Cele zajęć:
przekazanie dzieciom wiedzy na temat zagrożeń oraz rozwijanie umiejętności ochrony w sytuacjach wystąpienia zagrożenia przemocą poprzez:
• wzmocnienie w dziecku przekonania, że ma prawo czuć się bezpiecznie,
• podniesienie umiejętności identyfikacji sytuacji niebezpiecznych i zagrażających,
• przekazanie dziecku informacji o konieczności mówienia o zagrażającej sytuacji,
• dostarczenie informacji dotyczących sposobów działania w trudnej sytuacji.
Cele szczegółowe proponowanych zajęć oraz zakładane efekty są przedstawione w opi-sie każdego kolejnego spotkania.
Proponowany scenariusz jest pierwszym z serii wydawniczej Fundacji Dzieci Niczyje „Chronimy Dzieci”. Uzupełnieniem treści prezentowanych w niniejszym scenariuszu są scenariusze przeznaczone do wykorzystania w klasach 1-3 oraz 4-6 szkoły podsta¬wowej. Scenariusz dla grupy przedszkolnej rekomendujemy wykorzystać również w pracy z klasami 0.
Czas trwania:
scenariusz obejmuje pięć tematów: emocje, bezpieczne zasady, czyli jak i gdzie szukać pomocy, rozróżnianie dobrego i złego dotyku, granice i prywatność własnego ciała oraz rozpoznawanie dobrych i złych tajemnic. Dwa pierwsze tematy zostały zaplanowane do realizacji podczas bloków 40-minutowych. Każdy z tych dwóch bloków można podzielić na dwie 20-minutowe części. Pozostałe tematy zostały rozpisane na 20-minutowe bloki zajęć. Podany czas jest szacowany, rzeczywisty czas realizacji materiału może zależeć od specyfiki grupy. Projektując taki czas trwania zajęć, autorki wzięły pod uwagę moż¬liwość utrzymania uwagi przez dziecko w wieku przedszkolnym. Dzieląc dwa pierwsze bloki na 20-minutowe części, uzyskujemy w sumie osiem bloków zajęć, trwających każ¬dorazowo 20 minut:
1. Wiem, jak się czuję – cz. I
2. Wiem, jak się czuję – cz. II
3. Znam bezpieczne zasady – cz. I
4. Znam bezpieczne zasady – cz. II
5. Dobry i zły dotyk
6. Moje ciało należy do mnie
7. Nie lubię złych tajemnic
8. Trudne sytuacje. Gdzie szukać pomocy?
Rekomendujemy wykorzystanie pełnego, tworzącego całość, cyklu edukacyjnego. Istotne jest zachowanie kolejności tematów proponowanych w scenariuszu. Wielo¬krotnie realizacja tematu wymaga wykorzystania wiedzy lub umiejętności, które dzieci uzyskały na wcześniejszych zajęciach. Kwestię dostosowania czasu realizacji programu do możliwości uczestników pozostawiamy decyzji prowadzących, którzy najlepiej znają grupę, z którą pracują.

Fundacja Dzieci Niczyje
 ul. Walecznych 59 03-926 Warszawa
tel. 22 616 16 69
Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
 www.fdn.pl www.edukacja.fdn.pl
Opracowanie: Joanna Marszał-Kotas, Katarzyna Seidel

Publikacja współfinansowana w ramach Rządowego programu na lata 2014-2016 „Bezpieczna i przyjazna szkoła” – zadanie publiczne „Bezpieczna i przyjazna szkoła – ocena szkół i placówek systemu oświaty realizujących politykę ochrony dzieci przed agresją i przemocą”.